Septoplasti Nedir? Septoplasti Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Septoplasti, halk arasında burun eğriliği ameliyatı veya septum deviasyonu ameliyatı olarak da bilinen, burun içindeki eğri septumun cerrahi olarak düzeltilmesi işlemidir. Burnumuzun orta hattında yer alan septum, kıkırdak ve kemikten oluşan bir duvar gibi iki burun deliğini birbirinden ayırır. Sağlıklı bir septum, burun deliklerinin eşit boyutta olmasını sağlar ve her iki taraftan da rahat nefes alabilmemize imkan tanır. Ancak pek çok insanda septum tamamen düz bir hat üzerinde değildir. Aslında araştırmalar, toplumun yaklaşık %80’inde septumun az ya da çok orta hattan sapma gösterdiğini belirtmektedir. Çoğu zaman bu hafif sapmalar herhangi bir soruna yol açmaz. Septum deviasyonu (septum eğriliği) terimini ise septumdaki sapmanın belirgin olduğu, bir ya da her iki burun deliğinden geçen hava akımını kısıtladığı durumlar için kullanırız. Septum deviasyonu olan kişiler genellikle bir taraftan nefes almakta güçlük çeker, burun tıkanıklığı hisseder ve bu durum yaşam kalitelerini olumsuz etkileyebilir.
Septumun eğri olmasına bağlı gelişen burun tıkanıklığı; kronik ağızdan nefes alma, geceleri ağzı açık uyuma, horlama ve hatta bazı vakalarda uyku apnesine kadar varan ciddi sorunlara neden olabilir. Ayrıca burun içindeki hava geçişinin bozulması, sık sık sinüzit atakları veya tekrarlayan burun enfeksiyonları yaşanmasına zemin hazırlayabilir. Hava akımının dengesiz ve kısıtlı olması burun kuruluğu, kabuklanma ve bunlara bağlı burun kanaması epizodlarına yol açabilir. Sürekli ağızdan nefes almak zorunda kalan kişilerde boğazda kuruluk, sık farenjit (boğaz enfeksiyonu) ve kötü ağız kokusu gibi problemler ortaya çıkabilir. Dahası, burun tıkanıklığı nedeniyle yeterli oksijen alamayan bireylerde gün içinde yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve atletik performansta düşüş gözlenebilir. Bu denli yaygın ve çeşitli sorunlara yol açabilen septum eğriliğinin kalıcı çözümü, eğri septumun düzeltilmesidir. İşte bu noktada septoplasti ameliyatı devreye girer: Septoplasti, septum deviasyonunun cerrahi olarak düzeltilmesini sağlayan güvenli ve etkili bir işlemdir.
Septoplasti Nedir?
Septoplasti, burun septumundaki eğriliği düzeltmek amacıyla uygulanan cerrahi bir müdahaledir. Bu ameliyatta amaç, septumu mümkün olduğunca orta hatta getirerek her iki burun deliğinden de eşit ve yeterli hava geçişi sağlamaktır. Septoplasti ameliyatı temelde fonksiyonel bir işlemdir; yani öncelikli hedefi hastanın burun tıkanıklığını gidermek ve solunum kalitesini artırmaktır. Tek başına septoplasti yapıldığında dışarıdan görünür bir değişiklik olması beklenmez, çünkü tüm işlem burun delikleri içerisinden gerçekleştirilir. Cerrah, burun içinde çalışarak kıkırdak ve kemiği düzeltir, bu nedenle yüzde herhangi bir kesi izi oluşmaz ve burun şekli korunur. (Septoplasti esnasında burun dış yapısına müdahale edilmediği sürece, operasyon sonrasında yüzde genellikle şişlik veya morluk da görülmez.)
Septoplasti, Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanları ve Plastik Cerrahlar tarafından yaygın olarak uygulanan rutin bir ameliyattır. Burun septumu eğriliği, toplumda sık karşılaşılan bir problem olduğu için septoplasti de oldukça sık yapılan cerrahi işlemler arasındadır. Bu ameliyat, uzun yıllardır başarıyla uygulanmakta olup teknikler zaman içinde gelişerek hasta konforu ve sonuç başarısı artmıştır. Septoplasti tekniği; eğriliğin yerine ve türüne göre kapalı teknik, açık teknik veya endoskopik septoplasti şeklinde farklı yaklaşımlarla gerçekleştirilebilir. Kapalı teknikte tüm kesiler burun içinden yapılır ve dışarıda iz olmaz. Açık teknikte, çok nadiren gerekli olduğunda, burun deliklerini ayıran kolumella bölgesine küçük bir kesi yapılabilir (bu genellikle septoplasti ile birlikte estetik düzeltme de planlanıyorsa tercih edilir). Endoskopik yöntem ise cerrahın burun içini kamera ile daha detaylı görerek ameliyatı yapmasını sağlar; özellikle kompleks eğriliklerde veya sinüs ameliyatlarıyla kombine durumlarda faydalıdır.
Özetle, septoplasti burun içi kıkırdak ve kemik eğriliklerinin düzeltilmesi işlemidir. Bu sayede hasta eskisine kıyasla çok daha rahat nefes alabilir, horlama ve kronik burun tıkanıklığı gibi şikayetlerden kurtulabilir. Ameliyatın yalnızca fonksiyonel sorunları hedeflemesi, estetik bir operasyon olmadığı anlamına gelir; yani septoplasti tek başına burun görünümünü değiştirmeyi amaçlamaz. Ancak septumun ciddi eğrilikleri bazen burun dış görünümünü de etkileyebilir (örneğin burunda hafif bir kayma veya asimetri yapabilir). Bu tür vakalarda septoplasti sonrasında burun görünümünde de dolaylı bir düzelme meydana gelebilir. Eğer hem septum deviasyonu düzeltilirken hem de burun estetiğinde değişiklik isteniyorsa, bu durumda septorinoplasti adı verilen, septoplasti ile rinoplastinin kombine uygulandığı bir cerrahi tercih edilir. Septorinoplasti sayesinde tek ameliyatta hem estetik hem de fonksiyonel iyileşme sağlamak mümkün olmaktadır.
Septoplasti Neden Yapılır?
Septoplasti ameliyatının temel yapılma nedeni, septum deviasyonunun hastada yol açtığı sağlık sorunlarını gidermektir. Burun tıkanıklığı, sürekli nefes alma zorluğu ve buna bağlı yaşam kalitesinde düşüş septoplasti kararı için başlıca etkenlerdir. Özellikle aşağıdaki durumlar septoplasti gerekliliğini ortaya koyabilir:
- Kronik burun tıkanıklığı: Septum deviasyonu olan kişiler genellikle tek taraflı veya çift taraflı burun tıkanıklığından yakınırlar. Bu durum, gün içinde nefes almayı güçleştirirken gece uykusunu da böler. Hastalar sık sık ağzı açık uyur ve sabahları kuru bir boğazla uyanabilirler.
- Horlama ve uyku apnesi: Burun pasajının daralması, uyku sırasında horlamaya yol açabilir. Ağır septum eğriliklerinde uyku apnesi (uykuda solunum duraklamaları) tetiklenebilir veya mevcut apne sorunu kötüleşebilir.
- Tekrarlayan sinüzit ve enfeksiyonlar: Burun kanalının yapısal olarak dar olması, sinüs drenajını bozarak sık sık sinüs enfeksiyonlarına (sinüzit ataklarına) neden olabilir. Yüz ağrısı, baş ağrısı ve burun akıntısı ile seyreden kronik sinüzit, septum deviasyonuna bağlı gelişebilen bir sorundur.
- Sık burun kanamaları: Eğri septum, burun içinde hava akımının düzensiz olmasına ve belirli bölgelerin kurumasına yol açar. Kuruluk ve kabuklanma neticesinde bu bölgelerde damarlarda çatlama olup sık sık kanama görülebilir.
- Koku alma bozukluğu: Nadir de olsa, ciddi septum eğrilikleri koku moleküllerinin burun içinde düzgün dolaşmasını engelleyerek koku alma duyusunda azalma (hiposmi) yapabilir.
- Yüz ağrısı ve baş ağrısı: Septumun belirgin şekilde eğri olması durumunda, septum kenarının burun yan duvarına veya konkaya (burun eti) baskı yapması sonucu yüzde basınç hissi, baş ağrısı ya da yüz bölgesinde ağrılar oluşabilir.
- Ağız ve boğaz sorunları: Sürekli ağız solunumu yapmak zorunda kalan kişilerde diş eti problemleri, ağız kuruluğu, boğaz enfeksiyonları ve ağız kokusu gelişebilir. Bu dolaylı etkiler de septum deviasyonunun yaşam kalitesine olumsuz katkılarındandır.
Yukarıda sayılan sorunlar, septum deviasyonunun kişinin yaşam kalitesini ne denli etkileyebileceğini göstermektedir. Eğer burun eğriliği ciddi boyuttaysa ve belirtiler günlük yaşamı aksatıyorsa, septoplasti önerilir. Cerrahi müdahale ile septumun düzeltilmesi, burun tıkanıklığını kalıcı olarak çözebilir ve hastanın rahat nefes almasını sağlayarak uyku kalitesini ve genel sağlığını düzeltir. Nitekim bilimsel çalışmalar, septoplasti uygulanan hastaların 6 ay sonrasında belirtilerinde ve yaşam kalitelerinde, sadece ilaçlarla durumu idare eden hastalara kıyasla belirgin iyileşme görüldüğünü ortaya koymuştur. Bu da uygun hastalarda cerrahi tedavinin fonksiyonel açıdan ne kadar fayda sağlayabileceğini göstermektedir.
Kimler Septoplasti İçin Uygun Adaydır?
Septoplasti genellikle yetişkin ve ergen hastalarda uygulanan bir ameliyattır. Burun gelişimi tamamlanmış, yani burun kıkırdak ve kemik yapıları erişkin boyutlarına ulaşmış kişiler septoplasti için aday olabilir. Bu genellikle kızlarda yaklaşık 15-16, erkeklerde 17-18 yaş sonrasına tekabül eder. Kemik gelişimi tamamlanmadan yapılan septum ameliyatları, yüz ve burun büyümesini etkileyebileceği için rutin olarak önerilmez. Ancak istisnai durumlarda, örneğin çocuklarda çok ciddi septum deviasyonu olup da solunum sıkıntısı yaratan vakalarda, çocuk KBB uzmanları tarafından büyüme noktalarına zarar vermeyecek sınırlı bir septoplasti yapılması gündeme gelebilir. Bu karar her zaman dikkatlice verilir ve zorunlu haller dışında çocukluk çağı septoplasti ameliyatından kaçınılır.
Genel sağlık durumu iyi olan bireyler septoplasti için daha uygundur. Ameliyat düşünülmeden önce varsa üst solunum yolu enfeksiyonlarının tedavi edilmesi, aktif bir sinüzit veya alerjik rinit varsa önce medikal tedavi ile kontrol altına alınması gerekebilir. Zira septum eğriliğine eşlik eden alerji veya kronik rinit gibi durumlar, tek başına septoplasti yapıldığında da solunum problemlerinin tamamen geçmemesine yol açabilir. Bu nedenle doktor, ameliyat kararı vermeden önce hastanın tüm durumunu bütüncül değerlendirir. Tıbbi hikaye ve muayene: Septoplasti planlanmadan önce doktor ayrıntılı bir muayene yapar, burun içini endoskopla inceleyerek eğriliğin derecesini ve eşlik eden problemleri (konka büyümesi, polip, sinüs problemleri vb.) saptar. Hastanın ameliyata engel bir sistemik hastalığı (kontrolsüz diyabet, ciddi kalp rahatsızlığı, kanama-pıhtılaşma bozukluğu vs.) olup olmadığı araştırılır. Eğer böyle bir durum varsa önce bu sorunların tedavisi veya kontrolü yoluna gidilir.
Septoplasti için uygun aday profilini özetlemek gerekirse: Septum deviasyonuna bağlı belirgin yakınmaları olan, başka tıbbi engeli bulunmayan ve burun gelişimini tamamlamış kişiler bu ameliyatı olabilir. Hasta, ameliyattan gerçekçi beklentilere sahip olmalıdır; septoplasti sonrası hedef, burun tıkanıklığını azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Estetik bir değişim beklentisi varsa bunun ayrıca planlanması gerekeceği hasta ile açıkça konuşulmalıdır. Son olarak, aktif olarak burun içi uyuşturucu madde kullananlar (örn. kokain) veya vazokonstriktör burun spreylerini suistimal eden hastalar, öncelikle bu alışkanlıklarını bırakmalıdır. Bu maddeler septumda ciddi hasarlar yaratabildiğinden, ameliyat ancak temiz bir dönem sonrası düşünülmelidir.
Septoplasti Ameliyatı Öncesi Hazırlık
Her cerrahi operasyon gibi, septoplasti öncesinde de doğru hazırlık başarılı bir sonuç için kritik önem taşır. Muayene ve değerlendirme: Doktorunuz ameliyat öncesi kapsamlı bir KBB muayenesi yapacak, septum deviasyonunun derecesini, şeklini ve burun içi diğer yapılarla ilişkisini değerlendirecektir. Gerekirse burun endoskopisi ile detaylı inceleme yapılabilir. Ayrıca kronik sinüzit, alerji veya konka (burun eti) büyümesi gibi eşlik eden problemler tespit edilirse, ameliyat planına bunların düzeltimi de dahil edilebilir. Bazen ciddi septum eğriliklerinde, dış burun yapılarında da asimetri olup olmadığını değerlendirmek amacıyla doktor fotoğraflar çekebilir veya görüntüleme isteyebilir. Bu, özellikle eğriliğin burun dış görünümünü etkilediği vakalarda, olası değişimleri öngörmek için yapılır.
Tıbbi tetkikler: Ameliyat planlanmadan önce rutin kan testleri, gerekiyorsa akciğer grafisi veya anestezi için diğer tetkikler istenir. Kan sulandırıcı ilaç kullanımı, kronik hastalıklar ve alerjiler gibi bilgiler doktora iletilmelidir. İlaç ve alışkanlıklar: Aspirin, ibuprofen gibi non-steroid antienflamatuvar ağrı kesiciler kanamayı artırabileceği için ameliyattan bir süre önce kesilmelidir. Doktorunuz genellikle ameliyattan en az 1 hafta önce bu tip ilaçları ve E vitamini, bitkisel takviyeler gibi kanamayı etkileyebilecek ürünleri bırakmanızı önerecektir. Sigara ve alkol kullanımı: Sigara içen hastaların, mümkünse ameliyat öncesi ve sonrası bir süre sigarayı bırakmaları şiddetle tavsiye edilir. Sigara içmek, yara iyileşmesini geciktirir ve ameliyat sonrası komplikasyon riskini yükseltir. Alkol tüketimi de ameliyat öncesi dönemde sınırlandırılmalıdır; alkol kanamayı artırabileceği gibi anesteziyle etkileşime girerek istenmeyen etkilere yol açabilir.
Ameliyat planlaması ve bilgilendirme: Septoplasti öncesinde doktorunuz size ameliyatın detaylarını, olası riskleri ve beklentileri anlatacaktır. Bu görüşmede aklınızdaki soruları sormak önemlidir. Ameliyatın nasıl yapılacağı, anestezi türü, hastanede kalış süresi ve iyileşme dönemiyle ilgili bilgi almak, hazırlıklı olmanıza yardımcı olur. Eğer ameliyat genel anestezi ile yapılacaksa, işlemden önceki gece yarısından itibaren aç kalmanız (yemek ve su dahil) istenir. Lokal anestezi ile yapılacak sınırlı septoplasti müdahalelerinde böyle uzun süreli açlık gerekmeyebilir, ancak bu durum doktorunuzun özel talimatlarına bağlıdır.
Son olarak, ameliyat günü için plan yapın: Genellikle septoplasti ayaktan (günübirlik) cerrahi olarak gerçekleştirilir, yani hasta aynı gün taburcu edilir. Bu nedenle operasyon sonrası sizi eve götürecek ve ilk 24 saat yanınızda kalabilecek bir yakınınızı ayarlamak önemlidir. Anestezinin etkileri tam geçene kadar araç kullanmak veya önemli kararlar almak sakıncalı olacağından, refakatçi desteği güvenliğiniz için gereklidir.
Septoplasti Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Septoplasti ameliyatı çoğunlukla bir hastane veya cerrahi tıp merkezi ortamında yapılır. Ameliyat süresi, eğriliğin karmaşıklığına bağlı olarak genelde 30 ila 90 dakika arasında sürer, ortalama bir septoplasti yaklaşık 1 saat içinde tamamlanabilir. İşlem sırasındaki anestezi türü, cerrahın ve hastanın tercihine göre değişebilir: Çoğu septoplasti genel anestezi altında yapılır (hasta tamamen uyutulur ve hiçbir şey hissetmez). Bazı durumlarda ise lokal anestezi (sadece burun bölgesinin uyuşturulması) ve sedasyon kombinasyonu ile işlem gerçekleştirilebilir. Doktorunuz sizin durumunuza en uygun anestezi yöntemini ameliyat öncesi görüşmede belirleyecektir.
Cerrahi teknik: Septoplasti, burun deliklerinin iç kısmından yapılan kesilerle başlar. Cerrah, genellikle septumun bir tarafında (çoğunlukla burun iç duvarının sol veya sağında) küçük bir insizyon yapar. Bu kesiden girilerek septumu örten ince mukozal tabaka, alttaki kıkırdak ve kemikten dikkatlice kaldırılır. Bu aşamada amaç, septumun eğri kıkırdak ve kemik bölümlerine erişim sağlamaktır. Mukoza tabakası özenle yana ayrıldıktan sonra septumun eğriliğine neden olan kısmı düzeltilir.
Septumdaki eğrilik farklı şekillerde düzeltilebilir: Eğer septumun belirli bir parçası çok çıkıntılı ve hava yolunu tıkıyorsa, bu parça çıkarılabilir. Bazen de eğri olan kıkırdak bölümü tamamen çıkarmak yerine yerinde düzleştirilip yeniden konumlandırılır. Cerrah, septumun yapısını bozmadan, sadece sorunlu kısımları düzeltmeye özen gösterir. Eğri kıkırdak bölümleri dikkatlice kesilerek veya törpülenerek düzeltilir ve gerekirse yapısal bütünlüğü korumak için tekrar yerine yerleştirilir. Benzer şekilde, septumun kemik kısmındaki çıkıntılar (örneğin septal spur denilen sivri çıkıntılar) kemik makasları veya aletlerle tıraşlanır. Sonuçta amaç, septumu orta hatta mümkün olduğunca düz bir şekilde bırakmaktır.
Bazı durumlarda septoplasti ile eş zamanlı olarak burun içinde hava yolunu daraltan başka sorunlara da müdahale edilir. Örneğin alt konka hipertrofisi (burun etlerinin büyümesi) septum deviasyonuna eşlik ediyorsa, cerrah konka küçültme (konkaplasti) işlemi de yapabilir. Konka küçültme klasik cerrahi yöntemle veya radyofrekans, lazer gibi daha minimal invaziv yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Bu sayede ameliyat sonrasında burun pasajı hem septumun düzeltilmesiyle hem de burun etlerinin küçültülmesiyle maksimum açıklığa kavuşur. Yine, eğer septum deviasyonu sinüs kanallarını kapatmış ve kronik sinüzite yol açmışsa, septoplasti ile birlikte endoskopik sinüs cerrahisi uygulanması da planlanabilir. Böylece tek seansta hastanın birden fazla sorunu giderilebilir.
Septum ideal pozisyona getirildikten ve gereği yapılmış tüm düzeltmeler tamamlandıktan sonra, kaldırılan mukozal doku septumun üzerine yeniden kapatılır. Cerrah, septumun her iki tarafındaki mukozayı orijinal yerine düzgünce yerleştirerek içeride tamir işlemini sonlandırır. Bu mukozal tabakanın tekrar septum üzerinde sabitlenmesi için dikişler kullanılır. Septoplasti ameliyatında genellikle kendiliğinden eriyen (dissolvable) dikişler kullanılır, böylece hasta dikiş aldırmak zorunda kalmaz; dikişler zamanla kendi kendine kaybolur.
Destek ve stabilizasyon: Septumun yeni düz halini koruması ve iyileşme sürecinde doğru pozisyonda kalması için ameliyat sonunda burun içine bazı malzemeler yerleştirilebilir. Bunların başında silikon splintler gelir: İnce, esnek silikon plaklar septumun her iki yanına yerleştirilerek adeta bir atel gibi septumu sabitler. Splintlerin ortasında küçük delikler bulunur, bu da hasta ameliyat sonrasında burundan bir miktar hava geçişi hissedebilsin diye tasarlanmıştır. Splintler genellikle 5-7 gün sonra doktor tarafından alınır. Bazı cerrahlar ise burun içine tampon (gazlı bez şeklinde burun içi sargı) yerleştirir. Klasik septoplasti sonrasında kullanılan burun tamponları, kanamayı kontrol altına almak ve dokuların düzgün yapışmasını sağlamak için uygulanır. Tamponlar burun içinde 1-2 gün kalır ve sonra çekilerek çıkarılır. Günümüzde birçok vakada, özellikle travmatik olmayan ve dikişle mukozası iyi tespit edilmiş septoplastilerde, tamponsuz septoplasti yapmak mümkündür. Bu sayede hasta ameliyat sonrasında klasik tamponun yarattığı rahatsızlığı yaşamadan iyileşebilir. Hekiminiz sizin durumunuza göre tamponlu veya tamponsuz bir yöntem tercih edecektir; bazı durumlarda kanama riskine karşı kısa süreli tampon uygulaması güvenli olabilir.
Septoplasti sırasında haricen burun üzerine bir müdahale yapılmadığı için cilde herhangi bir bandaj veya alçı konulmasına gerek yoktur (rinoplasti ile kombine değilse). Yalnızca nadir durumlarda, septumun stabilitesini sağlamak için septum dışına dikişle tutturulan küçük bantlar kullanılabilir. Özetle, operasyon bitiminde burun içindeki yeni düzeltmiş septum ya silikon splintler ve/veya tamponlarla desteklenmiş, ya da sadece eriyen dikişlerle sabitlenmiş halde olacaktır.
Hastanın genel anestezi aldıysa uyandırılması ve kısa bir dinlenme süreci için ameliyat sonrası derlenme odasına alınır. Burada anestezinin etkileri geçene kadar vital bulgularınız izlenir. Genellikle septoplasti bir günübirlik cerrahi olduğu için, hasta aynı gün eve gönderilir. Eğer ameliyat çok geç saatte yapıldıysa veya beklenmedik bir durum olduysa bir gece hastanede kalınması da istenebilir; ancak standart septoplasti sonrasında çoğu kişi birkaç saatlik gözetimden sonra taburcu olmaktadır.
Septoplasti Sonrası İyileşme Süreci
Septoplasti ameliyatından sonra hastaları rahatlatan bir bilgi, bu operasyonun genellikle ağrılı bir ameliyat olmamasıdır. Ameliyat sonrası ilk günlerde burunda baskı hissi ve hafif ağrılar olabilir, fakat bu genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir düzeydedir. Birçok hasta, septoplasti sonrasındaki hissi şiddetli bir sinüzit rahatsızlığına benzetir: Burun ve çevresinde doluluk, alında hafif bir ağırlık hissi, gözler etrafında veya üst dişlerde hafif sızılar normal kabul edilir. Bu hisler ilk birkaç gün içinde giderek azalır.
İlk 24-48 saatte burundan hafif kanlı sızıntılar gelmesi normaldir. Bu amaçla doktorunuz burun deliklerine küçük gazlı bez pedler (bıyık bandı denilen gazlı bez) yerleştirebilir. Bu bez ıslandıkça değiştirilir. Özellikle tampon kullanılmışsa, ağızdan nefes almak durumunda kalacağınız için boğaz kuruluğu olabilir; su içmek ve nemlendirici spreyler kullanmak rahatlatıcıdır. Eğer silikon splint yerleştirildiyse, burun içinde yabancı bir cisim hissi ve buna bağlı hafif bir basınç olabilir ama bu splintler sayesinde burun içerisi bir miktar açık kalacağı için tamamen tıkalı olmaz.
Ameliyat sonrası bakım ve dikkat edilmesi gerekenler:
- Baş pozisyonu: İlk hafta, yatarken başınızı yükseltilmiş pozisyonda tutmanız önerilir. Sırt üstü yatıp baş altına fazladan yastık koymak ödemin azalmasına ve dolaşımın rahatlamasına yardımcı olur.
- Burnu temiz tutma: Doktorunuz büyük olasılıkla ameliyat sonrası dönem için tuzlu su spreyleri (serum fizyolojik sprey) önerecektir. Bu spreyleri belirtilen sıklıkta kullanarak burun içini nemli tutmak, kabuklanmaları önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmak önemlidir. İlk günlerde kan pıhtıları ve kabuklar oluşabilir; bunları zorlayarak çıkarmaya çalışmayın, spray ve yumuşatıcı merhem kullanarak yavaşça temizleyin.
- Sümkürmekten kaçının: Ameliyat sonrası en az 1 hafta (tercihen 2 hafta) boyunca burnunuzu kuvvetlice sümkürmekten kaçınmalısınız. Burun temizliği için belirtilen yöntemler dışında basınç uygulamak, kanamaya veya doku iyileşmesinin bozulmasına neden olabilir.
- Ağır aktivitelerden uzak durun: İyileşmenin ilk 1-2 haftasında ağır kaldırma, yoğun egzersiz, koşu gibi efor gerektiren aktivitelerden kaçınılmalıdır. Kalp atışını ve tansiyonu yükselten bu tür uğraşlar burunda kanamayı tetikleyebilir. Özellikle kontakt sporlar ve buruna darbe alma riski olan aktivitelerden en az 4-6 hafta uzak durmak gerekir.
- Beslenme ve sıvı alımı: Burundan nefes almak başlangıçta zor olabileceği için ağız kuruluğu yaşamamak adına bol su içmeye dikkat edin. Beslenmede ilk gün yumuşak gıdalar tercih edilebilir, ancak genel olarak özel bir diyet kısıtlaması yoktur. Baharatlı veya çok sıcak yiyecekler ilk günlerde hafif burun kanamasını artırabileceğinden temkinli olunmalıdır.
- Hijyen ve enfeksiyon önleme: Ameliyat sonrasında doktorunuz koruyucu amaçla antibiyotik reçete ettiyse düzenli kullanın. Burun çevresini temiz tutmaya özen gösterin ancak ilk hafta suyla doğrudan temastan kaçının (yüze su çarpmak yerine nemli bezle silmek, duş alırken yüzü korumak gibi önlemler). Hapşırırken ağzınızı açık tutarak hapşırmak, burun içindeki basıncı azaltacağı için tavsiye edilir.
- Kontroller: Septoplasti sonrası ilk kontrol genellikle 1 hafta içinde yapılır. Bu kontrolde varsa burun içi splintler ve tamponlar alınır. Tamponların alınmasıyla hasta genellikle hemen büyük bir rahatlama hisseder ve burun solunumu belirgin şekilde açılır. Kontrol muayenesinde doktorunuz burun içini temizleyip iyileşmeyi gözlemleyecektir. Takip eden haftalarda birkaç kontrol daha olabilir, bunlar da kabukların temizlenmesi ve uzun vadedeki iyileşmenin takibi içindir.
İlk birkaç hafta burun içinde şişlik olacağı için nefes alma tam anlamıyla mükemmel olmayabilir; sabırlı olmak gerekir. Zamanla, özellikle 2-3 hafta sonra burundan hava geçişi bariz biçimde iyileşir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte, çoğu hasta bir hafta gibi kısa bir sürede günlük hayatına dönebilir ve hafif aktivitelerine devam edebilir. İşe dönüş genelde 1 hafta sonra mümkündür (tabii eğer iş çok fiziksel efor gerektirmiyorsa). Burun içindeki tam doku iyileşmesi ise birkaç ay sürer. Literatürde 3-6 ay sonunda burun içi dokuların büyük ölçüde iyileştiği belirtilmektedir, ancak kıkırdak ve dokuların yeni pozisyonuna tam adapte olması ve mikroskobik düzeyde yeniden şekillenmesi 1 yıla kadar devam edebilir. Bu süreçte, nadiren de olsa septumun hafif kayma ihtimali veya dokularda yeniden şekillenme olabilir; bu nedenle doktorunuzun önerdiği şekilde kontrollerinizi aksatmamak önemlidir.
Özetle, septoplasti sonrası dönem genellikle hastalar için rahat ve yönetilebilir bir süreçtir. İlk günlerin hafif sıkıntıları dışında, hastalar günbegün daha iyi nefes almaya başlar. Burun tıkanıklığının giderilmesiyle birlikte geceleri daha iyi uyumak, sabahları dinç uyanmak, egzersiz yaparken eskisinden daha az zorlanmak gibi olumlu değişiklikler gözlenir. Tam iyileşme gerçekleştiğinde, hasta ameliyat öncesindeki şikayetlerinden önemli ölçüde kurtulmuş olur. Bu da septoplastinin yaşam kalitesi üzerindeki en önemli etkisidir.
Septoplasti Ameliyatının Riskleri ve Komplikasyonları
Her cerrahi işlemde olduğu gibi, septoplasti ameliyatının da bazı riskleri ve olası komplikasyonları bulunmaktadır. Neyse ki septoplasti, deneyimli ellerde yapıldığında komplikasyon oranı düşük, güvenli bir ameliyattır. Genel anesteziye bağlı riskler (ilaç reaksiyonları, solunum problemleri vb.) septoplasti için de geçerlidir, ancak anestezi ekibi ameliyat boyunca bunları izler ve yönetir. Bunun dışında septoplastiye özgü sayılabilecek riskler şunlardır:
- Kanama: Burun ameliyatları sonrasında hafif kan sızıntıları normaldir, ancak ender durumlarda ciddi kanama (hemoraji) görülebilir. Bu nedenle kanama bozukluğu olan hastalarda özel önlemler alınır. Ameliyat esnasında kanamayı durdurmak için gereken tüm işlemler yapılır; ameliyat sonrası aşırı kanama olursa ikinci bir müdahale ile kontrol altına alınması gerekebilir (oldukça nadir bir durumdur).
- Enfeksiyon: Burun içi, bakteri barındırmaya müsait bir bölge olduğundan enfeksiyon riski vardır. Septoplasti sonrası enfeksiyon gelişimi nadirdir, ancak oluşursa antibiyotik tedavisi gerekebilir. İyi bir cerrahi teknik, steril koşullar ve ameliyat sonrası antibiyotik profilaksisi ile bu risk en aza indirilir.
- Septum perforasyonu (delik oluşması): Septumun her iki tarafındaki mukoza tabakasının karşılıklı hasarı durumunda, septumda istenmeyen bir delik (perforasyon) oluşabilir. Bu komplikasyon nadir görülür. Küçük perforasyonlar genelde sorun yaratmazken, daha büyük delikler kabuklanma, kanama veya ıslık sesiyle nefes alma gibi şikayetlere yol açabilir. Gerekirse ileriki bir dönemde onarıcı bir ameliyatla bu delik kapatılabilir.
- Burun şeklinde değişiklik: Tek başına septoplasti, amaç olarak burun şeklini değiştirmez; ancak septum, burun sırtına ve uç yapısına destek veren bir yapı olduğu için, teorik olarak fazla kıkırdak çıkarılması veya septum desteğinin zayıflaması burun sırtında çökme (saddle nose deformitesi) veya burun ucunda düşme yapabilir. Bu istenmeyen durumların engellenmesi için cerrah septumdan alacağı parçaları titizlikle planlar ve burun desteğini koruyacak şekilde ameliyatı gerçekleştirir. Deneyimli cerrahlarda bu tür dış şekil bozuklukları son derece nadirdir.
- Koku duyusunda değişim: Geçici olarak ameliyat sonrası şişlik ve içindeki tampon/splint nedeniyle koku alma duyusu azalabilir. Nadiren, kalıcı koku duyusu azalması (hiposmi) bildirilmiştir, ancak bu genellikle sinir hasarından değil burun içi hava akımının değişmesinden kaynaklanır ve zamanla büyük oranda düzelir.
- Hissizlik: Ameliyat sonrası üst dudağınızda, ön dişlerde veya burun ucunda hafif uyuşukluk hissedebilirsiniz. Bu durum, burun içindeki sinirlerin gerilmesi veya küçük sinir dallarının kesilmesi nedeniyle oluşabilir ve genelde birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.
- Yetersiz düzelme veya tekrar tıkanıklık: Bazı vakalarda, ameliyat teknik olarak başarılı geçse bile hasta beklediği düzeyde bir rahatlama hissetmeyebilir. Bu, kalan hafif bir eğrilik, oluşan skar dokusu veya eşlik eden başka problemler yüzünden olabilir. Böyle durumlarda doktorunuzla durumu değerlendirmek önemlidir. Gerekirse ikinci bir düzeltici ameliyat (revizyon septoplasti) düşünülebilir. Septoplasti sonrası hastaların küçük bir yüzdesinde revizyon ihtiyacı olabileceği, literatürde belirtilen bir gerçektir; ancak doğru hasta seçimi ve uygun teknikle bu olasılık minimize edilir.
- Nadir komplikasyonlar: Çok ender görülen bazı komplikasyonlar da tıbbi literatürde kayıtlıdır. Örneğin, septoplasti sonrasında septal hematom (septum içinde kan birikmesi) oluşabilir; bu durum erkenden fark edilip boşaltılmazsa septum kıkırdağında erimeye yol açabilir. Bu yüzden ameliyat sonrası kontroller önem taşır. Yine son derece nadir olarak, kafa tabanına yakın bölgelerde cerrahi yapılırken beyin omurilik sıvısı sızıntısı (dural tear) riski vardır; bu risk daha çok eşlik eden sinüs ameliyatları sırasında gündeme gelir ve KBB cerrahları bu anatomik bölgelere hakimdir, risk en aza indirilir.
Saydığımız komplikasyonlar korkutucu görünse de, septoplasti deneyimli KBB ve plastik cerrahlar tarafından rutin olarak güvenle uygulanan bir ameliyattır. Komplikasyon oranları düşüktür ve çoğu hasta hiçbir ciddi problem yaşamadan, sadece daha iyi nefes almanın konforunu hissederek iyileşme sürecini tamamlar. Riskleri en aza indirmenin yolu, ameliyatınızı bu konuda uzmanlaşmış ve deneyimli bir cerrahın gerçekleştirmesi, cerrahi esnasında nazik ve doğru tekniklerin kullanılması ve ameliyat sonrası doktorunuzun önerilerine harfiyen uymanızdır.
Septoplasti ve Rinoplasti: Farkları ve Birlikte Uygulanması
Burun ameliyatları denince akla en sık gelen operasyonlardan biri rinoplasti (burun estetiği) iken, septoplasti genellikle daha az bilinir. Rinoplasti ve septoplasti aslında farklı amaçlara hizmet eden, teknik olarak bazı ortak noktaları olsa da hedefleri farklı iki ameliyattır. Rinoplasti burnun dış şeklini düzeltmek, estetik görünümünü iyileştirmek veya travma/doğumsal deformasyon gibi durumlarda dış yapıyı yeniden şekillendirmek için yapılır. Septoplasti ise yukarıda detaylı anlattığımız gibi burnun iç yapısındaki septum eğriliklerini düzeltme ameliyatıdır ve amacı fonksiyoneldir (daha iyi nefes alma).
Temel farkları şu şekilde özetleyebiliriz: Rinoplasti sırasında cerrah burun kemerini törpüleyebilir, burun ucunu yeniden şekillendirebilir, burun kemiğini daraltmak için kontrollü kırıklar (osteotomiler) yapabilir, kıkırdak ekleyebilir veya çıkarabilir. Septoplastide ise bu tip estetik müdahaleler yoktur; işlem burun içinde septum bölgesine odaklanır. Rinoplasti genellikle dışarıdan küçük kesiler (özellikle açık rinoplastide kolumella kesisi) gerektirebilir ve ameliyat sonrasında burun dışında atel veya alçı olur, yüzde morluk ve şişlik görülebilir. Oysa septoplasti kapalı yöntemle yapıldığında dışarıda hiç kesi yoktur ve çoğunlukla yüzde belirgin bir şişlik-morluk oluşmaz. Rinoplasti sonrası iyileşme süreci septoplastiye göre biraz daha uzun ve dikkat gerektirir çünkü hem kemik hem yumuşak doku iyileşmesi söz konusudur.
Birlikte uygulama (Septorinoplasti): Bazı hastalar için en ideal yaklaşım, hem iç hem dış sorunun aynı anda çözülmesidir. Özellikle burnunun şeklinden memnun olmayan ve aynı zamanda nefes alma problemi yaşayan kişilerde, rinoplasti ile septoplastinin bir arada yapılması oldukça yaygındır. Bu kombine işleme septorinoplasti denir. Septorinoplasti sırasında önce septum deviasyonu düzeltilir, ardından estetik müdahaleler gerçekleştirilir (sıra tam tersi de olabilir, cerrahın tercihine bağlıdır). Böylece tek ameliyat ve tek anestezi ile hem daha düzgün bir burun yapısı hem de açık bir burun yolu elde edilir. Septorinoplastinin avantajı, iki ayrı ameliyat yerine tek iyileşme süreciyle hastanın hem fonksiyonel hem kozmetik beklentilerinin karşılanmasıdır. Tabii ki septorinoplasti, cerrahın hem estetik cerrahi hem de fonksiyonel cerrahi deneyimini gerektiren, kapsamlı bir işlemdir. Bu nedenle bu kombine ameliyat, plastik cerrahlar veya ilgili durumda KBB cerrahları tarafından sıkça yapılmakta, başarılı sonuçlar alınmaktadır.
Septoplasti olmadan yalnızca rinoplasti yapılan durumlarda, eğer hastada fark edilmeyen bir septum eğriliği varsa ameliyat sonrası solunum sorunları devam edebilir. Bu nedenle iyi bir burun cerrahı, estetik ameliyat planlarken mutlaka septumu ve iç yapıları da değerlendirir, gerekirse o esnada septoplasti de yapar. Tersi durumda, sadece septoplasti yapılıp burun dış yapısında belirgin kozmetik sorunlar olan hastalar, ilerde estetik operasyon isteyebilir. Bu planlama tamamen hastanın şikayet ve beklentilerine göre yapılır. Önemli olan, burnun bir bütün olarak değerlendirilmesi ve hastanın hem rahat nefes alması hem de görünüm olarak memnun olmasıdır.
Doç. Dr. Burak Sercan Erçin ile Kişiye Özel Yaklaşım
Septoplasti ameliyatı, burundan rahat nefes almayı engelleyen septum eğriliklerinin kalıcı olarak düzeltilmesini sağlayan etkili bir yöntemdir. Bu yazıda septoplastinin ne olduğu, nasıl yapıldığı, iyileşme süreci ve olası riskleri detaylarıyla ele alındı. Görüldüğü üzere, burun tıkanıklığı yaşayan pek çok kişi için septoplasti adeta yeniden nefes alma özgürlüğü kazandıran bir çözümdür. Başarılı bir septoplasti sonrasında hastalar, yıllardır hissettikleri hava darlığının ortadan kalktığını, uyku kalitelerinin arttığını ve günlük yaşam aktivitelerinde daha enerjik olduklarını belirtmektedirler. Elbette bu olumlu sonuçlar, doğru hasta için doğru teknikle uygulanan bir ameliyat ve titiz bir takip ile elde edilir.
Doç. Dr. Burak Sercan Erçin, septoplasti ve diğer burun cerrahisi operasyonlarında uzmanlaşmış bir hekim olarak her hastaya kişiye özel bir yaklaşım sunmaktadır. Burun anatomisi, her insanda farklı özellikler taşır; septum deviasyonunun şekli, derecesi ve hastaya etkileri de kişiden kişiye değişir. Dr. Burak Sercan Erçin, ameliyat öncesinde her hastasını kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutar. Hastanın şikayetlerini detaylıca dinleyip, endoskopik muayene ve gerekirse görüntüleme yöntemleriyle septum eğriliğinin tüm boyutlarını analiz eder. Bu sayede, her bir hasta için en uygun tedavi planını oluşturmaktadır. Kimi hastada sadece septoplasti yeterli olurken, kimilerinde büyümüş konkaların alınması veya sinüzit için ek girişimler gerekebilir. Dr. Erçin, gerek fonksiyonel septoplasti gerekse septorinoplasti kombinasyonlarında modern ve güncel teknikleri ustalıkla uygulamaktadır.
Modern teknikler ve konforlu iyileşme: Doç. Dr. Burak Sercan Erçin’in yaklaşımında, hastanın konforu ön plandadır. Ameliyat sırasında mümkün olan en az travma ile çalışmak, dokuya saygılı bir cerrahi teknik kullanmak temel prensiplerdendir. Dr. Erçin, uygun vakalarda endoskopik septoplasti yöntemini kullanarak görüşü artırır ve milimetrik düzeltmeler yapar. Ayrıca ameliyat sonrası dönemde hastaların rahat etmesi için tamponsuz septoplasti veya silikon splintli teknikler uygulamaktadır. Klasik gazlı bez tamponların yol açtığı rahatsızlığı en aza indirgeyecek yöntemlerle, hastaların ameliyat sonrasını daha konforlu geçirmesini hedefler. Gerektiğinde burun etlerinin küçültülmesinde lazer gibi ileri teknolojilerden faydalanarak, her müdahaleyi kişiye özel planlar. Bu sayede, her hasta için en ideal nefes alma fonksiyonunu sağlarken, dokuların hızlı ve sorunsuz iyileşmesine yardımcı olur.
Doç. Dr. Burak Sercan Erçin, septoplasti sonrasında da hastalarını yakından takip eder. Ameliyat sonrasında düzenli kontrol muayeneleri ile iyileşme sürecini izler, hastalarına burun bakımı konusunda yol gösterir. Hastaların her türlü sorusunu yanıtlayarak operasyon öncesinde ve sonrasında güven duymasını sağlayan şeffaf iletişim, Dr. Erçin’in çalışma prensiplerinin önemli bir parçasıdır. Kişiye özel bu yaklaşım sayesinde, her hasta kendi durumuna en uygun çözümü aldığını bilerek ameliyata girer ve sonrasında memnuniyet oranı yüksek sonuçlar elde edilir.
Sonuç olarak, septoplasti ameliyatı doğru endikasyonla yapıldığında yaşam kalitesini yükselten, sağlıklı nefes almayı sağlayan bir girişimdir. Burun tıkanıklığıyla mücadele eden bireyler için adeta yeni bir başlangıç olabilen bu ameliyat, uzman ellerde son derece güvenli ve etkilidir. Doç. Dr. Burak Sercan Erçin gibi deneyimli ve hastaya odaklı bir cerrahın kişiye özel planlaması ile gerçekleştirilen septoplasti operasyonu sonrasında, hastalar hem sağlıklı bir solunuma kavuşmakta hem de sürecin her aşamasında güvende olduklarını hissetmektedirler. Eğer siz de septum deviasyonuna bağlı nefes alma sorunları yaşıyorsanız, detaylı bir değerlendirme için uzman bir doktora başvurarak septoplasti konusunda bilgi alabilir, sağlıklı nefes almanın ayrıcalığını yaşayabilirsiniz.
Kaynaklar
- Mayo Clinic – Septoplasty (Septum Deviasyonu Ameliyatı)
- Cleveland Clinic – Septoplasty: Procedure & Recovery
- American Academy of Otolaryngology
- Carrie S. ve ark., BMJ, 2023 – Septoplasti ve medikal tedavi karşılaştırması
